Oude houten dakgebinten krijgen tweede leven bij renovatie hoeve in Sint-Katelijne-Waver (ARAS en Sidati)

  • © Foto's: Sigi Hermans (studio lu'sy)

Een bestaand dakgebinte renoveren vraagt volgens Sidati een andere aanpak dan een nieuwe houtconstructie realiseren. “Bij nieuwbouw vertrekken architect, stabiliteitsingenieur en houtbouwer vanuit een ontwerp dat ze technisch uitwerken en berekenen. Bij renovatie bepalen de bestaande balken, verbindingen en vervormingen mee welke ingrepen mogelijk zijn. Bovendien zijn oude gebouwen en dakgebinten zelden volledig recht of maatvast”, vertelt Claire Dewispelaere van Sidati.

Eerst begrijpen, dan ingrijpen

Welke houten onderdelen zijn nog in goede staat? Hoe verloopt de krachtenoverdracht? En waar zijn versterkingen nodig? Dat waren vragen waarop ARAS en Sidati bij de beoordeling van het bestaande dakgebinte eerst een antwoord formuleerden. “Die beoordeling vereiste niet alleen kennis van hout en traditionele verbindingstechnieken, maar ook bouwkundig inzicht en stabiliteitsberekeningen”, aldus Claire Dewispelaere.

Sidati vulde de oorspronkelijke dakgebinten aan met nieuwe houten onderdelen op de plaatsen waar dat constructief noodzakelijk was. Claire Dewispelaere: “De moeilijkheid school daarbij in de aansluiting op de bestaande draagstructuur. De oude en nieuwe elementen moeten immers constructief samenwerken, zodat de krachten correct worden overgedragen en het dak opnieuw als één stabiel geheel functioneert. Concreet schakelden we over van een klassiek gordingendak naar een spantendak met een zelfdragende nokconstructie. De oude spanten verbonden we opnieuw met de bestaande draagstructuur via metalen trekkers. Ze ondersteunen de nieuwe nokconstructie nog in beperkte mate.”

Meer dan een constructieve ingreep

Naast de stabiliteit verdienden volgens Sidati ook de bouwfysische aspecten van de dakrenovatie bijzondere aandacht. “Zo moesten de isolatie, luchtdichtheid en vochtbeheersing afgestemd worden op de bestaande houten constructie. Dat was essentieel om vochtproblemen te vermijden en de oorspronkelijke houten elementen op lange termijn te beschermen”, schetst Claire Dewispelaere. “Aan de binnenzijde brachten we een vochtvariabele damprem aan, INTELLO PLUS van pro clima. ISOPROC, een andere Houtconnect-partner, verdeelt dat product in ons land. Voor de isolatie kozen we voor ingeblazen IQ3-isolatie, een eigen product van ISOPROC. Als onderdak gebruikten we een houtwollen onderdakplaat. Langs binnen werkten we af met kalkhennep en leem.” 

Bouwgeschiedenis blijft leesbaar

Door de oorspronkelijke dakgebinten te integreren in de vernieuwde constructie, blijven de oude houten balken en hun verbindingen zichtbaar in de gerenoveerde woning. Zo blijft ook een stukje van de bouwgeschiedenis van de hoeve bewaard. “Maar uiteraard speelden ook duurzaamheidsoverwegingen een rol in dit project. Door nog bruikbare houten elementen opnieuw te benutten, vermeden we dat ze onnodig plaats moesten maken voor nieuwe. Het project illustreert zo dat houtbouw zich niet beperkt tot nieuwbouw. Ook het zorgvuldig aanpassen en versterken van bestaande houten draagstructuren horen erbij”, besluit Claire Dewispelaere.