Rot het niet? Is het niet gevoeliger voor weer en wind? Het zijn maar twee van de vragen die veel mensen zich stellen wanneer het over hout als constructiemateriaal voor een woning of ander gebouw gaat. “Dat idee zit echt diep ingebakken”, begint Robbert Desmet, CEO van houtbouwspecialist Unicus, te vertellen. “Het sprookje van de drie biggetjes is er zelfs op gebaseerd; het stenen huisje blijft overeind, dat van stro en hout niet. Of misschien is die perceptie net door het sprookje ontstaan, dat kan ook. Alleszins: sprookjes bestaan niet (knipoogt).”
Volgens Robbert Desmet bewijzen niet alleen theoretische berekeningen dat hout perfect eeuwenlang kan meegaan, maar ook tal van historische gebouwen. “Tijdens een reis naar Japan hebben we verschillende houten gebouwen bezocht die ongeveer achthonderd jaar oud zijn. Dat toont aan dat hout een bijzonder lange levensduur kan hebben wanneer het correct wordt toegepast en onderhouden. De Japanse bouwcultuur houdt al eeuwen rekening met de eigenschappen van hout. Materiaalkeuze, detaillering en bescherming tegen vocht spelen daarbij een cruciale rol. Bovendien zijn veel historische houten gebouwen er opgebouwd uit afzonderlijke constructie-elementen die selectief vervangen kunnen worden. Daardoor hoeft schade niet noodzakelijk te leiden tot ingrijpende structurele ingrepen of sloop."
Opletten voor vocht
De CEO erkent in dezelfde adem dus wel dat niet elk houten gebouw automatisch eeuwen meegaat. “De grootste vijand van hout is blijvend vocht. Hout mag nat worden, maar het moet opnieuw kunnen uitdrogen”, klinkt het. “Zodra het langdurig vochtig blijft, ontstaan problemen. Net daarom verdient de detaillering van een houten constructie zoveel aandacht. De kopse kanten van het hout beschermen tegen vochtopname, voldoende ventilatie voorzien en de juiste afwerking kiezen, maken een groot verschil voor de levensduur van het gebouw.”
Ook de aansluiting met het terrein vraagt volgens Robbert Desmet aandacht. “Voor constructiedelen onder het maaiveld geef ik de voorkeur aan beton. Hout gebruik je beter boven het maaiveld, waar het voldoende kan ventileren en uitdrogen.”
“Ook brandveiligheid wordt vaak als aandachtspunt aangehaald, maar moderne houtconstructies worden zo ontworpen dat ze aan dezelfde brandveiligheidseisen voldoen als gebouwen in beton of baksteen.”
Verkeerde vraag
Volgens Robbert Desmet draait de discussie met andere woorden om de verkeerde vraag: niet het materiaal alleen bepaalt hoe lang een gebouw meegaat, maar vooral de manier waarop ermee ontworpen wordt. “Ook gebouwen in baksteen of beton vragen onderhoud en kunnen problemen ontwikkelen wanneer ontwerp- of uitvoeringsfouten vochtinsijpeling veroorzaken. Een slecht ontworpen gebouw in baksteen of beton zal sneller problemen vertonen dan een goed ontworpen houten gebouw. Omgekeerd zal een slecht ontworpen houten gebouw minder lang meegaan dan een goed ontworpen gebouw in baksteen of beton”, is hij stellig. “Wie rekening houdt met vocht, ventilatie, materiaalkeuze en detaillering, kan met hout constructies realiseren die generatieslang meegaan. De eeuwenoude houten gebouwen in Japan vormen daarvan, zoals aangehaald, het meest tastbare bewijs. Ze tonen dat duurzaamheid niet uitsluitend een kwestie is van steen of beton, maar vooral van vakmanschap en een doordachte bouwmethode.”
