Wisdome Stockholm staat op de binnenplaats van Tekniska Museet, het Zweedse nationale museum voor wetenschap en technologie. Architectenbureau Elding Oscarson, dat met het project een thuismatch speelde, ontwierp het gebouw van 1.325 m² als nieuwe ruimte voor wetenschapscommunicatie.
Vijf lagen LVL-liggers
Het dak bestaat uit LVL-liggers die elkaar in twee richtingen kruisen. Ze liggen in vijf lagen boven elkaar: drie lagen lopen in de ene richting, twee in de andere. Ook de liggers zelf zijn gelaagd opgebouwd. Elke ligger bestaat uit vijf dunne LVL-stroken, vervaardigd uit vlakke LVL-panelen.
De onderste liggerlaag werd vooraf in de vereiste kromming verlijmd. Bij de vier andere lagen kregen de LVL-stroken hun vorm pas tijdens de montage; ze kwamen vlak op de werf aan en werden daar gebogen en waar nodig getordeerd. Vervolgens werden ze laag voor laag samengevoegd tot de gekromde liggers.
Dat stelde hoge eisen aan ontwerp en uitvoering. De gaten voor de verbindingen waren vooraf in de vlakke LVL-stroken gefreesd en moesten na het buigen exact tegenover elkaar uitkomen. Houten deuvels verbinden de verschillende lagen. Het volledige dak werd daarom parametrisch gemodelleerd, waarbij 10.903 onderdelen hun exacte geometrie en positie kregen. Voor kritische verbindingen maakte het projectteam bovendien proefstukken op ware grootte. Volgens Tekniska Museet bleef de afwijking bij de montage onder één millimeter.
Bij de technische uitwerking waren onder meer het Zwitserse houtbouwbedrijf Blumer Lehmann, het Zwitserse ingenieursbureau SJB Kempter Fitze, het Zwitserse houtbouwexpertisenetwerk Création Holz en het Zwitsers-Duitse Design-to-Production betrokken.
Koepel uit 277 CLT-elementen
Onder het golvende dak staat de tweede bijzondere houtconstructie: een houten koepel met daarin een immersieve 3D-zaal voor honderd bezoekers. De koepel heeft een diameter van ongeveer 22 meter, is 12 meter hoog en bestaat uit 277 unieke driehoekige CLT-elementen.
Elders in Wisdome Stockholm werd CLT ook toegepast voor het café, dat een afzonderlijke zelfdragende houtconstructie kreeg.
Uiteindelijk was voor Wisdome Stockholm zo’n 850 m³ LVL en 650 m³ CLT nodig. Al dat hout werd geleverd door de Fins-Zweedse houtproducent Stora Enso. In het dak werd ongeveer 20 kilometer LVL verwerkt. De buitenzijde van het golvende dak kreeg bovendien een bekleding van circa 120.000 grenen dakspanen.
Van vlak product naar vrije vorm
Voor houtbouwers zit de belangrijkste les van Wisdome Stockholm vooral in de manier waarop het LVL-dak tot stand kwam. Ondanks de complexe geometrie vertrok het projectteam dus grotendeels van vlak industrieel plaatmateriaal. Daaruit vervaardigde het dunne stroken, die pas tijdens de montage hun uiteindelijke vorm kregen.
Wisdome Stockholm toont daarmee hoe digitale engineering en uitvoering elkaar in de houtbouw kunnen versterken. De nauwkeurige voorbereiding maakte het mogelijk om een gestandaardiseerd houtproduct op de werf te verwerken tot een complexe, dubbel gekromde dakconstructie.
Wisdome werd op 5 december 2023, een kleine twee jaar na de start van de bouwwerken, officieel ingehuldigd. Vier dagen later opende het voor het publiek.
