Bart, ontwerpen jullie uitsluitend houten gebouwen? En Sven, ontwerpt CRU! Architecten uitsluitend in bamboe en hout?
Bart Mermans: “Neen, maar aangezien wij veel in de stad werken en – dat had ik nog niet gezegd – vaak voortwerken op bestaande structuren, ontwerpen we wel heel vaak in hout. Het is immers een licht materiaal, waardoor je er gemakkelijker uitbreidingen mee realiseert. Bovendien is het door die eigenschap ook eenvoudiger op een werf te krijgen in een stedelijke context dan stalen liggers of betonnen platen.”
Sven Mouton: “Bamboe is een zodanig nieuw materiaal op de Belgische markt dat je het voorlopig moeilijk verkocht krijgt aan opdrachtgevers. Daarom stellen wij meestal hout voor en dat wordt eigenlijk altijd aanvaard. Wij kunnen eigenlijk dus wel zeggen dat we uitsluitend in hout of bamboe bouwen.”
Waarom zouden architecten volgens jullie meer moeten ontwerpen in hout?
Sven Mouton: “Omwille van het ecologische aspect, maar ook echt gewoon omwille van de technische eigenschappen van hout. Hout is gewoon een uitermate sterk materiaal en dat blijft mijns inziens nog te vaak onderbelicht. Maar ik vind ook dat elke architect gewoon zijn zin moet kunnen doen – ecofascisme is niet aan mij besteed (lacht).”
Bart Mermans: “Elke architect kiest inderdaad in welk materiaal hij een gebouw wil ontwerpen, maar ik denk wel dat er een maatschappelijk bewustzijn aan het groeien is dat de bouw een enorme impact heeft op het klimaat en milieu en dat bouwen in hout als constructiemateriaal in die context een antwoord kan bieden. Daarnaast is het ook een materiaal met een warme look. Bouwen in hout betekent ook een droge werf en ik vind het echt een plezier om op zo’n bouwplaats, waar geen mortel, beton of pleister aan het drogen is, te komen. Dat is zoveel aangenamer.”
Heeft houtbouw ook nadelen?
Bart Mermans: “Ik noem het liever uitdagingen dan nadelen. Bouwen in hout komt met uitdagingen op het vlak van brandveiligheid en akoestiek. Het hout in het zicht laten, vraagt ook aandacht voor detailleringen. Maar elke bouwmethode komt met zijn specifieke uitdagingen, ook bouwen in baksteen, beton of staal.”
Sven Mouton: “Ik sluit mij aan bij dat antwoord. Het was ook lang een uitdaging om het kostenplaatje van een houtbouwproject binnen de perken te houden. Doordat de bouwmethode de laatste jaren een schaalvergroting kende, met steeds meer bedrijven gespecialiseerd in houtbouw – al dan niet prefab, is dat nu echter niet langer aan de orde.”
Is de initiële investeringskost van bouwen met hout hoger dan die van bouwen met stenen, beton of staal?
Bart Mermans: “Die vraag wordt regelmatig gesteld, maar ik vind het een weinig genuanceerde vraagstrelling. Want op het einde van de rit heeft een opdrachtgever nooit het goedkoopste gebouw gebouwd. Wie kiest voor een keuken van 25.000 euro, had ook voor een keuken van 10.000 euro kunnen kiezen. Wij krijgen een budget van de klant en maken binnen dat budget keuzes.”
Maar het is niet zo dat je vaak moet zeggen dat hout binnen dat budget sowieso al geen optie is wegens te duur?
Bart Mermans: “Neen, absoluut niet.”
Sven Mouton: “Ook hier volg ik mijn collega (lacht).”
Vergen houten gebouwen een andere ontwerpaanpak?
Bart Mermans: “Ja, je moet het gebouw niet ontwerpen in baksteen en vervolgens toch voor hout als constructiemateriaal kiezen. Maar dat geldt omgekeerd evengoed.”
Sven Mouton: “Die verschillende ontwerpbenaderingen maken onze job net interessant”
Werken jullie altijd met hout met een duurzaamheidslabel?
Sven Mouton: “Ja. Je kan in onze contreien moeilijk hout zonder zo’n label vinden.”
Bart Mermans: “Ja. Wat die labels betreft, pleit ik echter wel voor wat pragmatisme. Ik koop bijvoorbeeld groenten van een boer die die groenten ergens buiten de stad biologisch teelt. Die groenten hebben geen label dat die biologische oorsprong erkent, maar toch lijkt het mij niet de betere optie om in de supermarkt groenten te gaan halen die dat label wél hebben. Bear Creations is dan weer een bedrijf dat bomen ter plaatse komt verzagen zodat het hout op dezelfde plek in een bouwproject kan worden gebruikt. Ook op dat hout zit geen duurzaamheidslabel, maar ik denk dat het toch als zeer duurzaam mag worden bestempeld.”
Sven Mouton: “Daarbij aansluitend: wanneer je hout dat geen duurzaamheidslabel had hergebruikt in een bouwproject, ben je ook gewoon goed bezig.”
Bart Mermans: “Wat ik me trouwens al eens heb afgevraagd: waarom kunnen we niet aan zogeheten nudging doen om het gebruik van gecertificeerd hout te stimuleren? Ik las eens een studie over een koffiebar die van koffie met sojamelk ineens de regular coffee maakte en van koemelk het alternatief waar je bewust voor moest kiezen. Wel, veel mensen bleven kiezen voor een regular coffee, ook al was dat niet langer een koffie met koemelk. Wat als hout zonder duurzaamheidslabel voortaan enkel nog op specifieke aanvraag beschikbaar zou zijn? Dan krijg je mogelijk eenzelfde effect, namelijk dat hout mét een label ineens veel meer wordt gebruikt.”
Geniet een bepaalde houtsoort jullie voorkeur?
Bart Mermans: “Europese houtsoorten, gezien de nabijheid ervan, wat minder transport betekent.”
Sven: “Daar sluit ik mij wederom volledig bij aan. En ik ben niet alleen: ik merk dat steeds meer houthandelaars beginnen te merken dat Europese houtsoorten omwille van ecologische overwegingen bij de kopers steeds populairder worden. En dat ze hun stock in functie daarvan aanpassen.”
Heeft een houten gebouw architecturaal meer te bieden dan een betonnen, stenen of stalen gebouw?
Sven Mouton: “Ik vind van wel, omwille van de studies die aantonen dat een houten gebouw een positieve invloed heeft op zijn gebruikers. En als je in een gebouw zit dat helemaal strak en recht is, dan ben jij als mens het minst perfecte in dat gebouw. Ik vind dat geen fijn gevoel. Dat is anders in een houten gebouw waarin het hout in het zicht werd gelaten. Hout bevat immers knopen en kleurverschillen en is daardoor imperfect, net als wij mensen.”
Bart Mermans: “Dat vind ik mooi verwoord, Sven! Om zelf ook op de vraag te antwoorden: meestal is een gebouw niet gerealiseerd uit een enkel materiaal, denk aan een houtskeletwoning afgewerkt met een gevelsteen, een betonnen gebouw met een houten interieur, Juliaan Lampens die koos voor hout als afwerkingsmateriaal om in interactie te gaan met het brutalistische betongebruik in zijn gebouwen ... Ik vind het dus een te eenzijdige vraag.”
Tot slot, hoe zien jullie houtbouw in de toekomst evolueren in ons land?
Sven Mouton: “De bouwwijze zal aan belang winnen. De goede voorbeelden stapelen zich stilaan op.”
Bart Mermans: “Almaar meer mensen zijn begaan met de toestand van onze planeet, en daardoor zal houtbouw hoe dan ook aan belang winnen. En als we de schaduwkosten van bouwmaterialen in rekening gaan brengen, dan zullen mensen helemáál in de richting van houtbouw worden gestuurd.”
Bedankt voor jullie waardevolle inzichten, Bart en Sven!
