Mijn fascinatie voor hout kreeg ik met de paplepel mee. Mijn grootvader was meubelmaker en had destijds behoorlijk vooruitstrevende ideeën. Al in de jaren vijftig maakte hij greeploze witte keukens. Zelf studeerde ik marketing en productontwikkeling in Californië, en tijdens die opleiding in geraakte ik gefascineerd door het werk van Ray en Charles Eames, die zowel meubels als gebouwen ontwierpen. Vooral hun benadering van architectuur als een doordacht bouwsysteem sprak me enorm aan. Zo waren zij en mijn opa er samen verantwoordelijk voor dat ik na mijn studies besloot meubels te gaan maken in hout. Dat heb ik een tijdlang gedaan voor Maarten Van Severen.
Die ervaring heeft mijn kijk op ontwerpen sterk beïnvloed. Met zo weinig mogelijk middelen zo veel mogelijk bereiken: dat is voor mij de essentie. Minimalisme is geen doel op zich, maar het resultaat van efficiënt denken. En efficiëntie is uiteindelijk ook economisch interessant.
Later ging ik me ook toeleggen op het ontwerpen van gebouwen, met hetzelfde onderliggende idee. Het kantoorgebouw dat collega-architect Paul Lecluyse en ik recent samen met Unicus realiseerden in het Beneluxpark in Kortrijk, is daar een mooi voorbeeld van. Dat gebouw, volledig opgetrokken in CLT, is van meet af aan geconcipieerd als een gigantische tafel. Net zoals bij een meubel vertrokken we vanuit de constructie: hoe brengen we de verschillende onderdelen zo eenvoudig en efficiënt mogelijk samen tot een stevig en functioneel geheel? Voor mij is dat project net als alle andere gebouwen die ik al ontwierp dus geen breuk met mijn verleden als meubelontwerper, maar een voortzetting ervan. Alleen de schaal is veranderd.
De schoonheid van een gebouw wordt voor mij dan ook bepaald door de logica van de constructie, de juiste materiaalkeuzes en de zuinigheid waarmee je de beschikbare middelen inzet. Een goed ontworpen structuur heeft geen overbodige decoratie nodig.
Ik heb het dan niet enkel over houten gebouwen, maar over ontwerpen in élk materiaal.
Van alle materialen beschouw ik hout overigens wel als het moeilijkste materiaal om goed mee te bouwen, omdat het werkt, vervormt en reageert op zijn omgeving. Wie ermee ontwerpt zonder het echt te kennen, komt vroeg of laat voor verrassingen te staan. Daarom vind ik het zo belangrijk dat ontwerpers ook voeling hebben met de praktijk. Je moet bij wijze van spreken zelf het gereedschap in handen hebben gehad om te begrijpen wat hout wel en niet verdraagt. Wat dat betreft, geef ik, in alle bescheidenheid, het goede voorbeeld.
Dat hout ook na de verwerking nog verandert, hoeft echter niet alleen een nadeel te zijn. Het draagt ook bij aan de charme van het materiaal. Hout krijgt mettertijd een patina, een eigen karakter. Dat vind ik bijzonder. In Japan, waar houten gebouwen staan die bijna duizend jaar oud zijn, beschouwt men het kraken, de textuur en de veroudering van hout als een wezenlijk onderdeel van de architecturale beleving.
Een houten gebouw verandert, krijgt gebruikssporen en groeit als het ware mee met zijn gebruikers.
Net zoals een goed meubel.
Nick Top ontving De Houten Pen van Hannes De Waepenaere, verantwoordelijk voor studie en uitvoering bij Decleir Houtconstructies. Hij is architect en zweert in zijn ontwerpen bij hout als constructiemateriaal, wat voortkomt uit zijn verleden als maker van houten meubels.